Dauginet & Co

Onrechtmatig verkregen bewijs: Hof van Justitie raapt de bal op waar Cassatie die heeft laten vallen

Op 17 december 2015 heeft het Hof van Justitie – op aangeven van de Belgische Advocaat-Generaal Melchior Wathelet in diens conclusie – een arrest gewezen waaruit volgt dat de overdracht van knowhow (voor de exploitatie van een website) van (een licentiegever in) Hongarije naar (een licentienemer in) Portugal, waar een minder hoog btw-tarief geldt, op zich geen misbruik van recht uitmaakt. Er is wel sprake van misbruik van recht wanneer het doel erin bestaat te verhullen dat de website in werkelijkheid vanuit Hongarije wordt geëxploiteerd (HvJ 17 december 2015, WebMindLicenses Kft., www.eur-lex.eu).

Belangrijker nog, niet in het minst voor de huidige Belgische context, is dat het Hof van Justitie oordeelt dat indien de bewijzen die tot belastingheffing aanleiding hebben gegeven, verkregen werden in een strafprocedure of gebruikt werden in een administratieve procedure met schending van een door het EU-Handvest gewaarborgd grondrecht, de aldus vergaarde bewijzen moeten worden geweerd.

Met het arrest van 17 december 2015 formuleert het Hof van Justitie (vermoedelijk onbewust) een aanvulling op de Belgische Antigoon-rechtspraak in straf- en fiscale zaken.

Het zogenaamde “Antigoon-arrest” van het Hof van Cassatie d.d. 14 oktober 2003 heeft in 2013 aanleiding gegeven tot de wettelijke verankering van de Antigoondoctrine in strafzaken (t.w. artikel 32 van de Voorafgaande Titel van het Wetboek van Strafvordering). In 2015 verraste het Hof van Cassatie vriend en vijand door de Antigoon-rechtspraak uit te breiden in fiscalibus. In het Plan ter Bestrijding van de Fiscale Fraude d.d. 3 december 2015, uitgaande van het kabinet van de minister van Financiën, wordt eveneens gewag gemaakt van een wetgevend initiatief om de (beperkte) bewijsuitsluitingsgronden in fiscale zaken te betonneren in de fiscale procedureregels.

In strafzaken dient onrechtmatig verkregen bewijs (slechts) te worden uitgesloten indien 1) het verkregen werd met miskenning van een op straffe van nietigheid voorgeschreven vormvereiste, 2) de betrouwbaarheid van het bewijs hierdoor is aangetast of 3) het gebruik van het onrechtmatig verkregen bewijs in strijd is met het recht op een eerlijk proces (cf. Artikel 6 EVRM en artikelen 47 en 48 EU-Handvest).

In fiscale zaken wordt onrechtmatig verkregen bewijs (enkel) geweerd indien 1) het verkregen werd met miskenning van een op straffe van nietigheid voorgeschreven vormvereiste, 2) de bewijsmiddelen verkregen zijn op een wijze die zozeer indruist tegen hetgeen van een behoorlijk handelende overheid mag worden verwacht dat dit gebruik onder alle omstandigheden als ontoelaatbaar moet worden geacht (cf. beginselen van behoorlijk bestuur) of; 3) het gebruik van het onrechtmatig verkregen bewijs het recht van de belastingplichtige op een eerlijk proces in het gedrang brengt. Bij de afweging onder 2) en 3) kan de rechter “onder meer rekening houden met één of meer van de volgende omstandigheden: het zuiver formeel karakter van de onregelmatigheid, de weerslag ervan op het recht of de vrijheid die door de overschreden norm worden beschermd, het al dan niet opzettelijk karakter van de door de overheid begane onrechtmatigheid en de omstandigheid dat de ernst van de inbreuk veruit de begane onrechtmatigheid overstijgt”, aldus het Hof van Cassatie.

Ingevolge het arrest-WebMindLicenses Kft. wordt de derde bewijsuitsluitingsgrond in beide gelieerde doctrines thans uitgebreid naar elke ongerechtvaardigde inbreuk op een door het EU-Handvest gewaarborgd grondrecht (inclusief het recht op privéleven en het recht op bescherming van persoonsgegevens).

Belgische rechters dienen voortaan dan ook daadwerkelijk na te gaan of o.a. de inbreuk op het recht op privéleven (van particuliere burgers of ondernemingen) die de bij wet voorziene fiscale visitatie is (cf. artikel 319 WIB en artikel 63 WBTW), evenredig is met het legitieme doel dat de fiscus meent te moeten nastreven, alvorens te kunnen oordelen omtrent de toelating van het vergaarde bewijs.

 

Meer Nieuws

Auteursrechten en in...

Auteursrechten en inkomstenbelastingen &...

Op basis van de wet van 16 juli 2008 zijn inkomsten uit auteursrechten onder bepaalde voorwaarden onderworpen aan een gunstig fiscaal regime. Deze we...

Bijzondere liquidati...

Bijzondere liquidatiereserve: antwoord v...

De Minister van Financiën verduidelijkte recent welke “winst” in de bijzondere liquidatiereserve kan worden overgebracht. De Programmawet van 10 ...

Onrechtmatig verkreg...

Onrechtmatig verkregen bewijs: Hof van J...

Op 17 december 2015 heeft het Hof van Justitie – op aangeven van de Belgische Advocaat-Generaal Melchior Wathelet in diens conclusie – een arrest ...